2026, het jaar waarin AI en organisatieontwerp samenkomen

Als we één ding meenemen uit 2025, dan is het dit: AI wordt commodity en organisatieontwerp niet. Maar 2026 voegt daar een nieuwe laag aan toe. In onze gesprekken met besluitvormers, IT-teams en boards zien we vijf duidelijke bewegingen ontstaan die bepalen of organisaties versnellen of vastlopen.

1. Van losse agents naar agent‑ecosystemen

In 2025 zagen we veel individuele agents als pilots. In 2026 verschuift dat naar netwerken van agents die samenwerken.

Niet één slimme assistent per team, maar een digitale “crew” die taken verdeelt, elkaar voedt met context en samen toewerkt naar een uitkomst.

De brengt nieuwe strategische vragen met zich mee:

• Wie ontwerpt en beheert deze agents?
• Wie is eindverantwoordelijk voor beslissingen die samen met AI tot stand komen?

Organisaties die dit niet ontwerpen, krijgen digitale chaos in plaats van digitale kracht.

2. Transparante besluitvorming wordt een vereiste

Met de groei van autonome en semi-autonome agents ontstaat een nieuwe norm: uitlegbaarheid. In 2026 wordt het vanzelfsprekend dat organisaties kunnen verantwoorden:

• Waarom een agent tot een bepaalde keuze kwam
• Welke data daarbij is gebruikt
• Welke menselijke controlepunten zijn ingebouwd

Dit raakt direct aan governance, compliance en vertrouwen van klanten, medewerkers en toezichthouders. Besluitvorming wordt niet alleen sneller, maar ook zichtbaarder.

3. AI‑kosten worden een boardroom onderwerp

Waar AI in 2025 vaak nog werd gefinancierd vanuit innovatiebudgetten, verschuift dit in 2026 naar structurele kosten. Agents, dataverwerking en rekenkracht raken steeds vaker het primaire proces. Daarmee komen vragen op tafel zoals:

• Wat is de ROI van onze AI‑strategie?
• Welke processen mogen “AI‑intensief” zijn en welke niet?
• Hoe sturen we op kosten zonder innovatie te remmen?

Financiële governance wordt daarmee net zo belangrijk als technologische governance.

4. Skills boven functies

Functietitels vervagen. Vaardigheden worden leidend. In 2026 richten steeds meer organisaties hun workforce niet langer in rond functierollen, maar rond capability‑clusters. Daarbij zien we een groeiende nadruk op: 

• Besluitvaardigheid met AI
• Creatief probleemoplossen
• Data‑interpretatie en contextbegrip
• Ethisch en juridisch bewustzijn

De centrale vraag verschuift van “wie heeft deze functie?” naar “wie beschikt over deze vaardigheid?” Dat verandert hoe organisaties werven, ontwikkelen en hun beloningssyteem inrichten.

5. AI als onderdeel van je klantbelofte

Klanten ervaren AI steeds minder als interne efficiëntie, maar als onderdeel van jouw merk. In 2026 horen we daarom andere vragen:

• Waarom duurt dit nog steeds zo lang, terwijl jullie AI inzetten?
• Waarom is dit antwoord niet persoonlijker?
• Waarom is dit proces reactief en niet voorspellend?

AI wordt zichtbaar aan de buitenkant. En daarmee een directe concurrentiefactor.

Wat dit vraagt van leiderschap

Deze trends maken één ding duidelijk: 2026 wordt het jaar waarin AI-strategie en organisatiestrategie samensmelten.

Niet als IT‑vraagstuk, niet als innovatieproject, maar als ontwerpvraag voor:

• Structuur
• Besluitvorming
• Cultuur
• Verantwoordelijkheid
• Waardecreatie

De organisaties die vooroplopen, zijn niet degene met de meeste tools. Het zijn degene met het scherpste toekomstbeeld.

Wil je nog even terug naar 2025? Het jaar waarin AI definitief de boardroom binnenstapte en organisaties de eerste lessen leerden over leiderschap, vaardigheden en ontwerpkeuzes. Lees hier meer over in de blog "Van AI-hype naar leiderschap en het herontwerpen van je organisatie".