Dataplatformen zijn het nieuwe kroonjuweel en vragen om volwassen leiderschap

Vrijwel iedere organisatie investeert momenteel in een moderne dataplatform. De doelen zijn helder: betere stuurinformatie, snellere besluitvorming, meer grip op data en vooral klaar zijn voor AI. Ruime innovatiebudgetten zijn beschikbaar en de verwachtingen hoog. 

Terecht. Zonder solide dataplatform zijn er geen betrouwbare dashboards, geen schaalbare analytics en geen AI die verder komt dan een pilot. Data is de motor van digitale transformatie en het platform is het fundament waarop die motor draait. Wat veel organisaties onderschatten, is dat zij met deze investeringen niet alleen waarde creëren, maar ook risico centraliseren. Het dataplatform is in korte tijd uitgegroeid tot een nieuw kroonjuweel. En kroonjuwelen trekken aandacht. 

De vraag is daarom niet alleen hoe je maximale waarde haalt uit een dataplatform, maar ook hoe je het veilig, verantwoord en weerbaar houdt terwijl het steeds centraler wordt in de bedrijfsvoering. 

De investeringsgolf is logisch 

Wat we zien is geen hype, maar een structurele ontwikkeling. In vrijwel iedere sector is het dataplatform een strategisch speerpunt. 

Financiële instellingen gebruiken het voor fraudedetectie en risicomodellen. Retailorganisaties analyseren klantgedrag en optimaliseren supply chains. Industriebedrijven koppelen IoT-data voor voorspellend onderhoud. Zorginstellingen verbeteren inzicht in patiëntstromen. Overheden investeren in datagedreven beleid en transparantie. 

Deze ontwikkeling wordt gedreven door vier krachten: 

1. Cloud is volwassen geworden. Cloud is de standaard. Schaalbaarheid en managed services maken het mogelijk data centraal en toekomstbestendig te organiseren.

2. AI vergroot de urgentie. Zonder betrouwbare en gestructureerde data blijft AI beperkt tot experimenten. Het dataplatform is een randvoorwaarde voor serieuze AI-ambities. 

3. Wet- en regelgeving vraagt controle. AVG, NIS2 en sectorspecifieke richtlijnen vereisen inzicht in data, toegangsbeheer en incidentafhandeling. 

4. De behoefte aan snelheid groeit. Bestuurders verwachten realtime inzicht in plaats van maandrapportages. 

De investeringsgolf is dus logisch. Maar waarde ontstaat niet vanzelf. 

Waarde ontstaat alleen bij vertrouwen. Een goed ingericht dataplatform levert zichtbare voordelen op. Discussies over cijfers nemen af doordat definities eenduidig zijn. Rapportages worden geautomatiseerd. Afdelingen werken vanuit dezelfde dataset in plaats van eigen Excel-versies. Besluitvorming versnelt. 

Daarnaast opent het platform de deur naar nieuwe dienstverlening: personalisatie, voorspellende analyses en efficiëntere processen. AI-toepassingen krijgen een solide basis. 

Maar één voorwaarde is cruciaal: vertrouwen. 

Zodra twijfel ontstaat over datakwaliteit, toegangsbeheer of compliance, daalt de adoptie. Business wordt terughoudend, security kritisch en innovatie vertraagt. We zien regelmatig technisch sterke platformen waar governance en security onvoldoende zijn meegegroeid. Het resultaat: een omgeving die veel kan, maar waar men niet volledig op durft te bouwen. 

Dat is misschien wel het grootste risico: een strategische investering die niet volledig wordt benut door gebrek aan volwassenheid. 

Centralisatie betekent concentratie van risico 

Moderne dataplatformen bevatten niet alleen operationele data, maar ook klantgegevens, financiële cijfers, HR-data en intellectueel eigendom. Waar data vroeger verspreid stond over tientallen systemen, wordt zij nu geconsolideerd. Dat is efficiënt, maar vergroot de impact van een incident. 

Voor aanvallers is een dataplatform een aantrekkelijk doelwit. Veel cyber incidenten beginnen niet met geavanceerde hacks, maar met misbruik van identity: gestolen credentials, te ruime rechten of slecht beheerde service accounts. Security-by-design is daarom essentieel. Identity, toegangsmodellen, netwerkisolatie, logging en dataclassificatie moeten vanaf het begin onderdeel zijn van de architectuur. Maar zelfs dat is niet voldoende. 

Van security naar cyberweerbaarheid 

Cyberweerbaarheid gaat verder dan preventie. Het draait om drie samenhangende dimensies: preventie, detectie en herstel. 

• Preventie begint bij identity. Least privilege moet de standaard zijn. Multifactor authenticatie en Just-in-Time toegang beperken risico’s. Ontwikkel-, test- en productieomgevingen zijn strikt gescheiden. Netwerkisolatie en gecontroleerde integraties voorkomen onnodige blootstelling. Secrets horen niet in code en credentials niet in scripts. 
   
• Detectie betekent dat je afwijkingen tijdig herkent. Ongebruikelijke querypatronen, massale exports of plotselinge toegang tot gevoelige datasets zijn signalen van mogelijk misbruik. Integratie met SIEM en SOC is cruciaal om identity-events en datatoegang te correleren. Met AI bovenop dataplatformen ontstaan bovendien nieuwe risico’s, zoals ongeautoriseerde data-extractie via AI-endpoints. Monitoring van AI-gebruik wordt daarmee onderdeel van moderne security. 
   
• Herstel bepaalt uiteindelijk de impact. Hoe lang ligt het platform stil? Is herstel mogelijk zonder dataverlies? Immutable backups, getest disaster recovery en een specifiek incident response plan voor dataomgevingen zijn geen technische details, maar strategische randvoorwaarden. 

Governance is volwassenheid 

Governance wordt soms gezien als bureaucratie, maar is in essentie helder eigenaarschap en duidelijke afspraken. Wie is eigenaar van een dataset? Wat betekent een KPI exact? Wie beslist over toegangsverlening? Hoe wordt datakwaliteit bewaakt? Zonder governance ontstaat versnippering. Met governance ontstaat vertrouwen. En vertrouwen is de basis voor adoptie, innovatie en duurzame waardecreatie. 

Het onderscheid zit in leiderschap 

Dataplatformen zijn geen eenmalig IT-project, maar een evoluerend ecosysteem. Nieuwe technologie, veranderende regelgeving en geavanceerdere aanvalstechnieken zorgen ervoor dat geen enkele organisatie ooit “klaar” is. 

Organisaties die hun dataplatform zien als puur IT-initiatief lopen vast. Organisaties die het benaderen als strategisch bedrijfsmiddel maken andere keuzes. Zij investeren niet alleen in tooling, maar ook in governance, detectie en herstelvermogen. 

De centrale vraag voor IT-leiders en directies is daarom niet of er een modern platform staat, maar of het weerbaar genoeg is om de ambities van morgen te dragen. 

Het dataplatform is het nieuwe kroonjuweel. En kroonjuwelen vragen eigenlijk al tientallen jaren om volwassen bescherming.